Category Archives: Ελληνικές αρχαιότητες

Ο ναός της Αθηνάς Νίκης

Ο ναός της Αθηνάς Νίκης είναι ναός ιωνικού ρυθμού, τετρακιόνιος αμφιπρόστυλος, δηλαδή έχει προστάσεις από τέσσερις μονολιθικούς κίονες στην ανατολική και τη δυτική όψη.

Read the rest of this entry

Κροκοσυλλέκτριες – Ακρωτήρι Θήρας 1600 π.Χ.

Η θηραϊκή φύση κατά τη χρονική στιγμή της αναγέννησής της μάλλον σχετιζόταν με θρησκευτικές γιορτές, που υμνούσαν τον ερχομό της άνοιξης. Σε βραχώδες ηφαιστειακό τοπίο δεσπόζουν ανθισμένα κόκκινα κρίνα σε συστάδες και ανάμεσά τους πετούν χελιδόνια, μεμονωμένα ή σε ζεύγη, που ερωτοτροπούν.

Η σκηνή χαρακτηρίζεται από χρωματική ποικιλία με τη χρήση μαύρου, άσπρου, κόκκινου, κίτρινου και γαλάζιου, αλλά και από έντονη κίνηση, με το λίκνισμα των κρίνων στον αέρα και το παιχνίδι των χελιδονιών. Αποδίδεται στο λεγόμενο ζωγράφο των Κροκοσυλλεκτριών, που είναι γνωστός από άλλη τοιχογραφία του οικισμού και διακρίνεται για την πρωτοτυπία και τον πλούτο των συνθέσεών του, καθώς και για τη φωτογραφική, σχεδόν, απόδοση των στιγμιαίων κινήσεων.

Οι Κροκοσυλλέκτριες, είναι ενδεικτική τοιχογραφία φυσιοκρατικού διάκοσμου, που αποκαλύφθηκε στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Σαντορίνης και κοσμούσε τον ανατολικό τοίχο του δωματίου 3Α του πρώτου ορόφου του κτιρίου Ξεστή 3.

Αποτελεί θεματική ενότητα με την τοιχογραφία της Πότνιας θηρών που βρισκόταν στο ίδιο δωμάτιο. Πέραν της καλλιτεχνικής του αξίας, το συγκεκριμένο έργο παρέχει πληροφορίες για ενασχόληση της συγκεκριμένης εποχής.

Οι Κροκοσυλέκτριες προέρχονται από τους άνω ορόφους των κτιρίων του οικισμού, όπου βρίσκονται σύμφωνα με μία ερμηνεία τα σημαντικότερα δώματα των κατοικιών και από ένα κτίριο, το οποίο είναι το μόνο – μέχρι τώρα – αδιαμφισβήτητο δημόσιο Ιερό του οικισμού Στην τοιχογραφία απεικονίζονται δύο γυναικείες φιγούρες απασχολημένες με τη συλλογή του κρόκου.

Στο φόντο υπάρχει ένα λιβάδι με κρόκους, ενώ το τοπίο είναι βραχώδες και παραπέμπει στην τοιχογραφία της Άνοιξης. Αυτός είναι ο λόγος που θεωρείται ότι οι δύο αυτές τοιχογραφίες είναι έργα του ίδιου καλλιτέχνη.

Οι ειδικοί θεωρούν ότι στην τοιχογραφία απεικονίζεται το φυτό Crocus Sativus ή το φυτό Crocus Cartwrightianus, με πιο πιθανό το Crocus Sativus το οποίο ευδοκιμεί μέχρι και σήμερα στα νησιά των Κυκλάδων και στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Η μεγαλύτερη σε ηλικία γυναικεία φιγούρα κρατάει καλάθι στο αριστερό της χέρι και χρησιμοποιεί μόνο το δεξί της χέρι για την συλλογή του κρόκου, σε αντίθεση με την νεώτερη, η οποία χρησιμοποιεί και τα δύο. Η απεικόνιση αυτή σε συνδυασμό με τον τρόπο που φαίνεται να κοιτάζει η μία την άλλη υποδηλώνουν μία σχέση εκπαιδεύτριας – μαθητευόμενης.

Μπορούμε να υποθέσουμε ότι η μεγαλύτερη σε ηλικία φιγούρα αποτελεί ένα είδος ιέρειας της θεότητας της Πότνιας θηρών. Το κεφάλι της μαθητευόμενης είναι ξυρισμένο και απεικονίζεται με μπλε χρώμα.

Υπάρχει, πάντως, μία ουρά στο πίσω μέρος του κεφαλιού και μια τούφα ακριβώς πάνω από το μέτωπο. Στο μέτωπο φοράει διάδημα και στο αυτί μεγάλο στρογγυλό – πιθανώς χρυσό – σκουλαρίκι.

Τα χέρια της φέρουν κοσμήματα, τα ενδύματα είναι καλοσχηματισμένα και τονίζονται με τα συγκεκριμένα χρώματα (ώχρα κίτρινη και καστανοκόκκινη, μπλε) που χρησιμοποιούνται εν γένει στις θηραϊκές τοιχογραφίες.

Αποδίδεται σε πλάγια στάση, επιτρέποντας στον θεατή τη μία διάσταση του ζωγραφικού θέματος. Αποτέλεσμα αυτής της μονοδιάστατης πρακτικής είναι να φαίνεται στις μορφές μόνο το ένα μάτι και το ένα αυτί που δεν είναι απόλυτα σχηματοποιημένο[2], όπως και το σκουλαρίκι που το κοσμεί.

Τα μαλλιά της ιέρειας είναι χτενισμένα βάσει προτύπων της εποχής, όπως διακρίνεται και σε άλλους τοιχογραφικούς διάκοσμους. Φοράει διαφανή χιτώνα, ο οποίος αφήνει ακάλυπτο το στήθος, φέρει κοσμήματα στο λαιμό και στα χέρια και έχει μπλε διάδημα στο μέτωπο.

Η συγκεκριμένη τοιχογραφική σύνθεση αποτελεί σκηνή από καθημερινή δραστηριότητα και είναι σύνηθες, φυσιοκρατικής αντίληψης, θέμα, χαρακτηριστικό της αρχαίας κυκλαδικής τέχνης.

Η συνολική θεματική ενότητα, δηλαδή η τοιχογραφία με τις Κροκοσυλλέκτριες και η τοιχογραφία με την Πότνια θηρών, περιλαμβάνει μία θεότητα, μία ιέρεια και τρεις κροκοσυλλέκτριες.

Διαδικτυακή ξενάγηση στην Ακρόπολη

Αυτή η γλαύκα δεν μοιάζει με τις ακίνητες των μουσείων. Ούτε είναι μαρμάρινη. Κινείται διαρκώς πάνω – κάτω, είναι ιπτάμενη, χαριτωμένη και αναλαμβάνει αποστολές συλλογής δεδομένων. Με το που της δίνεις την εντολή, ένα κλικ δηλαδή με το mouse του υπολογιστή, ανοίγει ορίζοντες γνώσης. Πεδίο της; Η σύγχρονη τεχνολογία και πώς χρησιμοποιείται στην αναστήλωση των μνημείων της Ακρόπολης.

Σε πέντε ενότητες

Στα παιδιά είναι ιδιαίτερα αγαπητή γιατί θυμίζει ήρωα κόμικς. Στην ουσία είναι η πρωταγωνίστρια μιας εφαρμογής που αναπτύχθηκε από τον Τομέα Ενημέρωσης και Εκπαίδευσης της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης, στο πλαίσιο του EΣΠΑ 2007-2013. Καθοδηγεί τους μικρούς χρήστες σε όλες τις ενότητες της εφαρμογής. Αποστολή τους είναι να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα σχεδιασμού της και να κερδίσουν το βραβείο συμμετοχής. Κάτι που προϋποθέτει γνώση για τις λεπτομέρειες της αποκατάστασης των μνημείων της Ακρόπολης, η οποία παρουσιάζεται μέσα από πέντε θεματικές ενότητες: το ταξίδι, τη βοήθεια, το πλήρωμα, τη δράση και το μέλλον.

Κάθε ενότητα περιλαμβάνει την προετοιμασία, τη δοκιμασία, το παιχνίδι. Η Γλαύκα αναλαμβάνει να γνωρίσει στα παιδιά αυτό που καμιά φορά δεν μπορούν να πουν πειστικά οι μεγάλοι. Τους μιλά για τις φθορές των μνημείων της Ακρόπολης, τις αιτίες, τις επεμβάσεις που έγιναν για τη «θεραπεία» τους και τις δυνατότητες της τεχνολογίας.http://www.ysma.gr/theglafkaproject

Η Ασημίνα Λεοντή που εργάστηκε μαζί με την υπεύθυνη του τμήματος Ειρήνη Καϊμάρα και την έμπειρη Κορνηλία Χατζηασλάνη, η οποία αν και συνταξιοδοτήθηκε προσφέρει τη βοήθειά της, λέει στην «Κ» πως το θέμα των έργων και των αναστηλώσεων ενδιαφέρει πολύ τα παιδιά. Το διαπίστωσαν τον Μάρτιο του 2012 στο διήμερο πρόγραμμα στην Ακρόπολη, στο οποίο συμμετείχαν 21 σχολεία, 650 μαθητές και 20 εκπαιδευτικοί.

«Ανεβάσαμε τα παιδιά στον βράχο, τα βάλαμε στα εργοτάξια, άκουσαν τους ανθρώπους που εργάζονται σ’ αυτά, εντυπωσιάστηκαν από τον αριθμό των ειδικοτήτων. Αυτό είναι και μία από τις ενότητες της εφαρμογής. Η βιωματική εμπειρία τα συγκινεί. Μια εμπειρία που άλλαξε τον τρόπο που βλέπουν κάποια πράγματα, όπως σημείωσαν τα ίδια στο ερωτηματολόγιο».

[Της Γιώτας Συκκά από την Καθημερινή]

Η αρπαγή της Αφροδίτης της Μήλου και η τύχη του αγάλματος

Του Κώστα Μπογδανίδη

Η έκθεση των έργων του Πραξιτέλη που βρίσκονται στο Λούβρο και ανά τον κόσμο ξαναφέρνει στις μνήμες όλων μας μια άλλη τραγική ιστορία. Εκείνη της Αφροδίτης της Μήλου που δεσπόζει στο γαλλικό μουσείο, βρίσκεται μαζί με την Νίκη της Σαμοθράκης στις δύο περίοπτες θέσεις του Λούβρου.

Η Αφροδίτη της Μήλου όμως έχει κάτι ακόμη πιο τραγικό στην όλη υπόθεση της αρπαγής της. Για λίγες ίσως μέρες η Ελλάδα έχασε την ευκαιρία να την κρατήσει για πάντα δική της!

Στις 8 Aπριλίου του 1820 ξεκίνησαν όλα. Ήταν η μέρα που ένας αγρότης από το χωριό Πλάκα, ο Γεώργιος Kεντρωτάς, σκάβει σ’ ένα μικρό δικό του χωράφι στην περιοχή των αρχαίων. Mετά από λίγο ανακαλύπτει μια «μικρή σπηλιά» σκεπασμένη με χώματα, που αργότερα θα αποδειχθεί ότι είναι εξέδρα του σταδίου της αρχαίας πόλης, και μέσα σ’ αυτή το μισό άγαλμα της Aφροδίτης.

Εκείνο λοιπόν το πρωινό της 8ης Απριλίου ο ανυποψίαστος Γεώργιος Κεντρωτάς, έσκαβε απεγνωσμένα στο χωράφι του αναζητώντας ένα πηγάδι για να δροσίσει τα ζώα του. Μάταιος όμως ο κόπος, γιατί ανάμεσα σε πουρνάρια και ακατέργαστους ογκόλιθους άρχισαν να αποκαλύπτονται κερκίδες ενός αρχαίου θεάτρου και ανάμεσά τους μικρότερα και μεγαλύτερα μαρμάρινα αγάλματα.

Έξαφνα, σάστισε μπροστά σ’ αυτό που αντίκρισε: Μια μαρμάρινη γυναικεία φιγούρα αναπαυόταν ξαπλωμένη μέσα στο χώμα, ποιος ξέρει για πόσους αιώνες… το άγαλμα ήταν σχεδόν κάθετα σπασμένο στα δύο και, στο ένα της χέρι κρατούσε ένα μήλο ενώ στο άλλο μια ασπίδα.

Οι αρχαιολόγοι που ασχολήθηκαν αργότερα πιστεύουν ότι στην αρχαιότητα κοσμούσε την είσοδο του σταδίου και καλωσόριζε τους επισκέπτες.

Την ώρα πάντως που το βρήκε δεν ήταν προφανώς μόνος του.

Κάποιοι άλλοι έμαθαν για το άγαλμα. Ο Γάλλος αξιωματικός Oλιβιέ Bουτιέ και δύο ναύτες του Γαλλικού πλοίου Eσταφέτ, που είναι στον κόλπο της Mήλου για ολιγοήμερη επίσκεψη μαθαίνουν πολύ γρήγορα για το εύρημα στο χωράφι του αγρότη. Θαυμάζουν το εύρημα και τον πείθουν, πιέζοντάς τον να ψάξει και για το υπόλοιπο μισό του αγάλματος. Aυτό ανακαλύπτεται μετά από λίγο μαζί με δύο «Eρμές», μία νέου και μία γέρου, του Eρμή και του Hρακλή αντίστοιχα.

Το άγαλμα της Αφροδίτης της Μήλου, όπως την ονόμασαν έχει ύψος 2 μέτρα και βάρος 900 κιλά. Το άγαλμα παριστάνει την πανέμορφη θεά Αφροδίτη όπως την φαντάστηκε και την έφτιαξε ο άγνωστος μήλιος δημιουργός της γύρω στα 320 μ.Χ . Επίσης πιστεύεται ότι στο ένα χέρι της κρατούσε ένα μήλο και στο άλλο μια ασπίδα. Τα χέρια της όμως τα οποία είχαν βρεθεί πλάι της αποκομμένα, κατά τη μεταφορά χάθηκαν.

O Bουτιέ πάντως κατάλαβε αμέσως την καλλιτεχνική αξία του αγάλματος και το ζωγραφίζει, ενώ παράλληλα ενημερώνει τον κυβερνήτη του και τον Λούη Mπρέστ, υποπρόξενο της Γαλλίας στη Mήλο, για να διαπραγματευτούν την αγορά του. Το μυστικό φυσικά δεν μπορούσε πια να μην διαρρεύσει και οι πάντες σπεύδουν να ζητήσουν να το αγοράσουν.

Παρά τις πιέσεις κλείνεται μία πρώτη συμφωνία με τον Kεντρωτά, μέχρι να ενημερωθεί ο πρεσβευτής της Γαλλίας στην Kωνσταντινούπολη. Aυτός παίρνει μηνύματα από πολλούς. Mε ενθουσιασμό του μιλά ο Nτυμόν ντ’ Oυρβίλ, Γάλλος αξιωματικός, που το είδε μετά από λίγες μέρες (19 Aπριλίου 1820). Mε τα καλύτερα λόγια του το περιγράφει ο Bουτιέ, ενώ η επιστολή του Λούη Mπρέστ είναι στα χέρια του.

Mε όλες λοιπόν αυτές τις πληροφορίες αποφασίζει να αποκτήσει το περίφημο άγαλμα. Για το σκοπό αυτό στέλνει τον τρίτο γραμματέα της Πρεσβείας του, τον Kόμη ντε Mαρσελλύς, στη Mήλο, να πραγματοποιήσει αυτή την αγορά. Tα καταφέρνει κάτω από αντίξοες όμως συνθήκες, διότι ο Kεντρωτάς, με την πίεση των προκρίτων του νησιού, το είχε πουλήσει σε κάποιον παπα – Mακάριο Bεργή. Aυτός το αγόρασε για λογαριασμό του δραγουμάνου του τουρκικού στόλου, Πρίγκιπα της Mολδαβίας, Nικολάου Mουρούζη.

Εκείνη την ώρα πάντως είναι πολύ σημαντική η παρέμβαση του Γάλλου πρεσβευτή Mαρκήσιου Nτε Pιβιέρ που καταφέρνει και πάιρνει την έγκριση της Υψηλής Πύλης και ταυτόχρονα μια συστατική επιστολή του Πατριάρχη Γρηγόριου του Ε’ για τους Έλληνες. Ο πρέσβης στέλνει τον υποκόμη Μαρκέλο που φτάνει στο Εσταφέτ στις 20 Μαίου.

Ήδη το άγαλμα είναι πακεταρισμένο έτοιμο να ταξιδέψει για την πόλη και στη συνέχεια για τη Μολδαβία. Εκεί άρχισαν σκληρές διαπραγματεύσεις και πιέσεις στον Έλληνα αγρότη για το ποιος θα πάρει το άγαλμα. Τελικά ένας Θεός ξέρει πώς ξέφυγε από τα χέρια των Τούρκων και πήραν το άγαλμα οι Γάλλοι! Η Αφροδίτη της Μήλου φορτώθηκε ξημερώματα της 23ης Μαΐου 1820 στο γαλλικό πλοίο Ευσταθέτ, απ’ όπου ξεκίνησε το μεγάλο ταξίδι της προς την αυλή του βασιλιά Λουδοβίκου του ΙΗ΄.

Ο πρεσβευτής Mαρκήσιος Nτε Pιβιέρ, το δώρισε την 1η Mαρτίου του 1821 στο βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκο το 18ο, για να τοποθετηθεί στο Λούβρο και να γίνει αντικείμενο θαυμασμού και έκστασης εκατομμυρίων ανθρώπων. Είναι εντυπωσιακό ότι μερικές ημέρες αργότερα ξέσπασε η επανάσταση των Ελλήνων και θα ήταν εντελώς διαφορετική η τύχη του. Εάν αργούσαν λίγο θα έμενε στην Ελλάδα. Θα μου πείτε υποθέσεις δεν χωρούν στην ιστορία και τώρα το άγαλμα το θαυμάζουν οι επισκέπτες του Λούβρου.

Πάντως από τότε έγιναν πολλές μελέτες και γράφτηκαν πολλά για το περίφημο αυτό αριστούργημα της τέχνης, ενώ πολλά ερωτηματικά βασάνισαν και βασανίζουν τους ειδικούς. Προβλήματα όπως η χρονολογία δημιουργίας του, το όνομα του γλύπτη, η θέση που βρέθηκε, αν ήταν σύμπλεγμα με το θεό Άρη και άλλα, ζητούν απαντήσεις.

Όμως θεωρείται βέβαιο ότι είναι της Eλληνιστικής εποχής, δηλαδή νεώτερο του 323 π.X. με πιθανότερη χρονολογία ανάμεσα στα 150 – 50 π.X., και ακόμα βεβαιότερο ότι είναι ένα έργο τέχνης με παγκόσμια ακτινοβολία, που δείχνει τον πολιτισμό και τις ευαισθησίες των Aρχαίων Eλλήνων, και μάλιστα των Mηλίων.

Η Σαρκοφάγος του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Αξιοσημείωτα μνημεία στο μουσείο της Κωνσταντινουπόλεως είναι δύο μαρμάρινες σαρκοφάγοι, οι οποίες φέρουν σαφή χαρακτηριστικά Ελληνικής εργασίας (πιθανότατα της σχολής του Πραξιτέλη).

Η μια από τις σαρκοφάγους αυτές χρονολογείται στα μέσα του 4ου αι. π.Χ. καιμιμείται μονόπτερο ιωνικό οικοδόμημα, που ανάμεσα στους κίονές του φαίνονται δεκαοκτώ γυναικείες μορφές που πενθούν.

Η δεύτερη σαρκοφάγος ανήκει στα τέλη του 4ου αι. π.Χ. και μιμείται το σχήμα κατοικίας ή ναού πιθανότερα. Το μνημείο αυτό ονομάζεται συνήθως “σαρκοφάγος του Μ. Αλεξάνδρου” γιατί σε μια από τις πλευρές του έχει απεικονιστεί η μάχη της Ισσού και υπέθεσαν ότι είχε προοριστεί για το νεκρό του Μ. Αλεξάνδρου. Αν και η σαρκοφάγος από την αρχαιότητα είχε ληστευτεί, στο δάπεδο της βρέθηκε αρχαίο νόμισμα.του 3ου π.Χ. αιώνα.

Η σαρκοφάγος της Σιδώνας. Γνωστή ως Σαρκοφάγος του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Το 321, σχεδόν δύο χρόνια μετά το θάνατο του Αλεξάνδρου, ο Αρριδαίος ολοκλήρωσε την κατασκευή της αρμάμαξας, που θα μετέφερε τη σορό του Αλεξάνδρου από τη Βαβυλώνα στο μαντείο του Άμμωνα, όπως ήταν η επιθυμία του. Η σαρκοφάγος ήταν από σφυρήλατο χρυσό, τη γέμισαν με αρώματα, για να συντηρείται η μούμια, και τη σφράγισαν με εφαρμοστό χρυσό κάλυμμα.

Πάνω της τοποθέτησαν μία πολύ ωραία και χρυσοποίκιλτη φοινικίδα (κόκκινη πολεμική σημαία) και δίπλα της τα όπλα του νεκρού. Κατά τον Διόδωρο, όταν η πομπή έφτασε στα σύνορα της Συρίας με την Αίγυπτο, τη συνάντησε οΠτολεμαίος επικεφαλής στρατιωτικής δύναμης και μετέφερε με τιμές την αρμάμαξα όχι στο μαντείο του Άμμωνα, αλλά στην Αλεξάνδρεια.

Στο τέλος του 19ου αιώνα ανακαλύφτηκαν οι βασιλικοί τάφοι της Σιδώνας. Τα ανάγλυφα της ωραιότερης σαρκοφάγου, που σήμερα φυλάσσεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κωνσταντινούπολης, απεικονίζουν τον Μ. Αλέξανδρο κατά τη διάρκεια ενός κυνηγιού άγριων ζώων και μιας μάχης κατά των Περσών.

Ο χρωματισμός των μορφών έχει διατηρηθεί σε ασυνήθιστα καλή κατάσταση και γι’ αυτό το λόγο η σαρκοφάγος θεωρείται ως μια από τις σημαντικότερες μαρτυρίες για την πολυχρωμία των γλυπτών κατά την ύστερη κλασική και την πρώιμη ελληνιστική περίοδο.

Έρευνα του πρωτοτύπου, μελέτη και σχεδιασμός: Vinzenz Brinkmann, Ulrike Koch-Brinkmann

Αναλύσεις με μεθόδους φυσικών επιστημών: Heinrich Piening

Ψηφιακή αποτύπωση: Ursula Buck, Thorsten Schwing, GOM, Braunschweig.

Στερεολιθογραφία: Alphaform, Μόναχο

Πλαστική επανεκατεργασία: Joseph Kottl

Χρωματισμός: Ulrike Koch-Brinkmann

Φυσικά ψήγματα που εφαρμόστηκαν με την τεχνική της τέμπερας:

Μπλε: Αιγυπτιακό μπλε

Κόκκινο: Ριζάρι, Ώχρα, Αιματίτης

Πράσινο: Αιγυπτιακό πράσινο

Κίτρινο, Καφέ: Ώχρα

Λευκό: Λευκό μολύβδου

Μαύρο: Καμμένα οστά

Εκμαγεία: Stiftung Archδologie

Πρωτότυπο: Κωνσταντινούπολη, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Πηγές:

http://www.windmillstravel.com/gr/album.php?id=53&destination=19&destinationtype=city&page=9

http://www.alexanderofmacedon.info/greek/F2gr.htm

http://www.istanbularkeoloji.gov.tr/web/27-107-1-1/muze_-_en/collections/archaeological_museum_artifacts/sarcophagus_of_the_crying_women

http://de.wikipedia.org/wiki/Alexandersarkophag

http://pyrron.blogspot.gr/2013/03/blog-post_8151.html

http://ellinonpaligenesia.blogspot.gr/2013/04/blog-post_6.html

Ο Τάφος του Μινύα στον Ορχομενό Βοιωτίας

Ο Τάφος του Μινύα στον Ορχομενό Βοιωτίας

[Ο Ορχομενός συμμετέχει στον Τρωϊκό Πόλεμος όπως αναφέρει ο Όμηρος]
Στους ανατολικούς πρόποδες του Υφάντειου λόφου (ανατολική άκρη του Ακόντιου όρους) και στο δυτικό άκρο του σημερινού Ορχομενού βρίσκεται ένα από τα πιο έξοχα και εντυπωσιακά μνημεία των Μινυών. Υπολογίζεται ότι χτίστηκε κατά τη 2η χιλιετηρίδα π.Χ.

Το μνημείο έφεραν στο φως οι ανασκαφές του Ερρίκου Σλήμαν στα 1881-1885, αν και πρώτος επιχείρησε το 1803, χωρίς επιτυχία, ο γνωστός άγγλος Έλγιν. Μετά τον Σλήμαν έκαναν ανασκαφές το 1893 η Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή και στη συνέχεια Γερμανοί αρχαιολόγοι, με επικεφαλείς τους H. Bulle και A. Furtwaengler, στα 1903 και 1905.

Οι ανασκαφές αυτές έφεραν στο φως νεολιθικούς συνοικισμούς με κυκλικά και τετράγωνα θεμέλια σπιτιών, τάφους 3000 χρόνων π.Χ., ανάκτορα ή Ασκληπιείο μυκηναϊκής εποχής και άλλα που είναι δείγματα ότι ο τόπος κατοικήθηκε χωρίς χρονικά κενά από τη νεολιθική εποχή (7 χιλιάδες χρόνια π.Χ.). Κατασκευαστές του τάφου φέρονται οι Τροφώνιος και Αγαμήδης, γιοί του βασιλιά του Ορχομενού Εργίνου.

Ο Παυσανίας χαρακτηρίζει το μνημείο “θησαυρό”, αλλά κατά τον αρχαιολόγο Χ. Τσούντα, είναι τάφος. Κατά τον Παπαρρηγόπουλο όμως δεν αποκλείεται να χτίστηκε αρχικά για τάφος, κι ύστερα, λόγω ιερότητας και κύρους του χώρου, να χρησιμοποιήθηκε και για τη φύλαξη θησαυρών.

Ασκληπιείο Επιδαύρου – Εκεί όπου γίνονταν θαύματα

ΤΟΠΟΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΣΩΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΨΥΧΗΣ

Ασκληπιείο Επιδαύρου

Η Ιθμονίκη από την Πελλήνη κοιμήθηκε στο ιερό του Ασκληπιού ζητώντας από το θεό να μείνει έγκυος. Ο Ασκληπιός της είπε, ότι θα εκπληρώσει την επιθυμία της, εκείνη τον ευχαρίστησε και φεύγοντας έμεινε πράγματι έγκυος.

Κάποιος είχε έλκος στο στομάχι. Στο όνειρό του μέσα στο Άβατο είδε ότι παρουσιάσθηκε ο θεός και παράγγειλε στους υπηρέτες που τον συνόδευαν να τον πιάσουν ενώ έφευγε έντρομος και να τον δέσουν. Μετά ο Ασκληπιός έσκισε την κοιλιά του, έβγαλε το έλκος και την έραψε. Αυτόματα τα δεσμά του ασθενούς λύθηκαν. Το πρωί βγήκε υγιής και το δάπεδο του Αβάτου ήταν γεμάτο αίματα. Πρόκειται μήπως για μία πρώιμη χειρουργική επέμβαση από τους υπηρέτες του θεού, τους ιερείς δηλαδή;

Στην ομιλία του με τίτλο «Επίδαυρος: Τόπος φροντίδας σώματος και ψυχής» που δόθηκε την Πέμπτη το βράδυ στο Μέγαρο Μουσικής ο καθηγητής κ. Βασίλειος Λαμπρινουδάκης δεν αφηγήθηκε μόνον παραδείγματα ίασης ασθενών μέσω της διαδικασίας της «εγκοίμησης» στο Ασκληπιείο της Επιδαύρου, το διασημότερο σε όλο τον αρχαίο κόσμο αλλά εκτός από την παρουσίαση της προαιώνιας αγωνίας και των ενεργειών του ανθρώπου για την υγεία του μίλησε και για την ιστορία των ίδιων των μνημείων.

«Ο θεραπευτής Ασκληπιός ξεπήδησε στην Επίδαυρο από την πανάρχαιη λατρεία ηρωϊκών προγόνων, που με τον καιρό περιβλήθηκαν με θεία δύναμη, έτσι ώστε στις αρχές της 1ης π.Χ. χιλιετίας να δώσουν τη θέση τους σε έναν Απόλλωνα προστάτη της περιοχής, τον Απόλλωνα του Μάλου, Απόλλωνα Μαλεάτα», όπως είπε ο κ. Λαμπρινουδάκης αρχίζοντας την ιστορία από την αρχή.

Τα ευρήματα μάλιστα – διπλοί πελέκεις, ξίφη, λίθινα ρυτά, λατρευτικά δηλαδή αγγεία στο σχήμα του χωνιού για χοές, σφραγιδόλιθοι, πλήθος ειδωλίων και άλλα – δείχνουν, ότι η σημασία της λατρείας ξεπερνούσε πολύ τα τοπικά όρια. Οι στάχτες του βωμού εξάλλου, που βρέθηκαν γεμάτες από κόκκαλα ζώων και πλήθος σπασμένων ποτηριών και άλλων αφιερωμάτων δείχνουν καθαρά το τελετουργικό της λατρείας, που χαρακτηριζόταν από το δείπνο κατά τη θυσία.

Προς το τέλος του 7ου π.Χ. αιώνα όταν η λατρεία μεταφυτεύθηκε από το Κυνόρτιο όπου ήταν αρχικά, στην μεγάλη πεδινή έκταση όπου βρίσκεται σήμερα, η αναζήτηση της θεϊκής συνδρομής για την υγεία εκφράσθηκε από την αρχή στο νέο ιερό μέσα από δύο παράλληλες, αλληλοσυμπληρούμενες διαδικασίες. Η πρώτη ήταν η παραδοσιακή που μεταφέρθηκε από το χώρο του Απόλλωνος Μαλεάτα, δηλαδή η μετάληψη της θείας τροφής συνοδευόμενη από διαδικασία που ελάμβανε χώρα σε ένα μυστηριώδες κτίριο με πολλές φάσεις στο κέντρο του ιερού.

Η άλλη ήταν η εγκοίμηση. Η κατεξοχήν θρησκευτική, θεραπευτική πράξη που συνδεόταν ιδιαίτερα με τον Ασκληπιό. Για την εγκοίμηση δημιουργήθηκε τον 4ο π.Χ. αιώνα μια μεγάλη στοά μονόροφη στο ανατολικό και διώροφη στο δυτικό της μέρος, όπου το έδαφος κατέβαινε απότομα. Στην Επίδαυρο την αποκαλούσαν εγκοιμητήριο ή άβατον. Δηλαδή χώρο στον οποίο δεν μπαίνει κανείς, χωρίς τη θεία άδεια. Ο ασθενής επισκεπτόταν το ναό του θεού, όπου ιέρειες έψαλλαν τον παιάνα και έμπαινε στο Άβατο, στο μονώροφο μέρος, όπου ετοιμαζόταν ψυχικά για να κοιμηθεί και να δει στο όνειρό του το θεό.

Όπως είπε ο κ. Λαμπρινουδάκης «Στην ετοιμασία βοηθούσε, με την αυθυποβολή που προκαλούσε, και η ανάγνωση των πολυπληθών θαυμάτων του θεού τα οποία ήταν γραμμένα πάνω σε μεγάλες στήλες μέσα στο Άβατο. Όταν ήταν έτοιμος ο ασθενής – ικέτη του θεού, αποκαλούσε τον εαυτό του -, αφού έκανε μια νυχτερινή θυσία, κατέβαινε στο ισόγειο – ουσιαστικά υπόγειο – του Αβάτου και κοιμόταν κατά γης, πάνω στο δέρμα του ζώου που θυσίασε αποβραδύς. Στο όνειρό του τον επισκεπτόταν ο θεός και είτε τον γιάτρευε με τα χέρια του είτε του έδινε κάποιο φάρμακο ή απλά του έλεγε τί πρέπει να κάμει για να γίνει καλά. Άλλοτε πάλι το ρόλο του τον αναλάμβανε ένα ιερό του ζώο, συνήθως το φίδι».

Δεν παρέλειψε μάλιστα να σημειώσει ότι αυτή η πλούσια εμπειρία, που αποκτήθηκε δίπλα στην αγωνιώδη επίκληση του θείου για θεραπεία δημιούργησε πραγματική ιατρική γνώση. «Και μολονότι η Επίδαυρος έμεινε ως το τέλος προσανατολισμένη στον θείο γιατρό, από το 2ο π.Χ. αιώνα γνωρίζουμε οικογένειες γιατρών στην Επίδαυρο που ασκούσαν ιατρική έξω από το ιερό. Στην αρχή του δρόμου από την πόλη της Επιδαύρου προς το ιερό ανασκάφηκε τάφος μιας οικογένειας γιατρών. Διατηρήθηκε άθικτος ο θάλαμός του, με τρεις σαρκοφάγους μέσα, με τους νεκρούς και τα ιατρικά εργαλεία τους», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε εξάλλου ο ομιλητής για το θέατρο της αρχαίας Επιδαύρου που δημιουργήθηκε για να φιλοξενεί τελετές και λατρευτικά δρώμενα, μουσικούς, ωδικούς και δραματικούς αγώνες, που αποτελούσαν τμήμα της λατρείας και εργαλείο της καλλιέργειας του νου και της ψυχής. Άλλωστε τέτοιες μορφές λατρείας και ψυχικής καλλιέργειας είχαν αναπτυχθεί στο Ασκληπιείο πολύ πριν από την κατασκευή του θεάτρου, όπως μαρτυρεί και η αναφορά του Πλάτωνα, που λέει, ότι τον 5ο ήδη π.Χ. αιώνα τελούνταν αγώνες ραψωδών και μουσικών.

Διευθυντής των ανασκαφών της Αρχαιολογικής Εταιρείας στο ιερό του Απόλλωνα Μαλεάτα από το 1974 και κυρίως πρόεδρος από το 1984, της Επιτροπής Συντήρησης Μνημείων Επιδαύρου του Υπουργείου Πολιτισμού, ο κ. Λαμπρινουδάκης δεν μπορούσε να μην αναφερθεί και στην διαδικασία συντήρησης και ανάδειξης των μνημείων της Επιδαύρου και των δύο ιερών, έργα τα οποία έχουν οδηγήσει πραγματικά στη ριζική αλλαγή της φυσιογνωμίας του αρχαιολογικού χώρου.

Της Μ. Θερμού από Το Βήμα

Ο Λέων της Αμφίπολης μέρος του τάφου της Ρωξάνης και του Αλέξανδρου Δ’

ΜΕΓΑΛΗ ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ

Ο Λέων της Αμφίπολης, σύμβολο των Σερρών, ήταν μέρος του μνημειακού συμπλέγματος στο λόφο Κάστα, που βρίσκονται σε εξέλιξη ανασκαφές της ΚΗ’ Εφορείας Κλασσικών Αρχαιοτήτων Σερρών και σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις πρόκειται για τον τάφο της Ρωξάνης και του Αλέξανδρου Δ’ , συζύγου και γιού του Μεγάλου Αλεξάνδρου αντίστοιχα.

Σύμφωνα με την προϊσταμένη της ΚΗ’ Εφορείας Κλασσικών Αρχαιοτήτων Σερρών Κατερίνα Περιστέρη, που είναι και υπεύθυνη της ανασκαφής στον τύμβο Κάστα στη Μεσολακκιά της Αμφίπολης, μετά το θάνατο του Μεγάλου Αλέξανδρου, ο βασιλιάς της Μακεδονίας Κάσσανδρος έστειλε στην Αμφίπολη τη Ρωξάνη και το μικρό Αλέξανδρο, όπου στη συνέχεια τους θανάτωσε, προκειμένου να μην προβάλλουν διεκδικήσεις στον θρόνο.

Το ταφικό μνημείο κατασκευάστηκε από τον αγαπημένο αρχιτέκτονα του Μέγα Αλέξανδρου, Δεινοκράτη, και όπως αναφέρει και ο Διόδωρος ο Σικελιώτης, ο Μέγας Αλέξανδρος ήταν θαυμαστής της Αμφίπολης και σκόπευε να φτιάξει ένα μεγαλοπρεπή ναό για να τιμήσει την πόλη απ όπου απέπλευσε το 334π.χ. ο στόλος του για την εκστρατεία στην Ασία.

Το μνημείο είναι καλυμμένο με ποταμίσια άμμο και κοκκινόχωμα σχηματίζοντας ένα μεγάλο τύμβο που μοιάζει με λόφο. Η ανασκαφή προς το παρόν προχωράει με γοργό ρυθμό γιατί γίνεται με σκαπτικά μηχανήματα και δεν απαιτεί τη γνωστή κοπιαστική αρχαιολογική λεπτολόγηση. Μέχρι τώρα έχουν αποκαλυφθεί 310 μέτρα από τα 497 συνολικά του περιμετρικού τείχους του μνημείου, το οποίο αποτελείται από έναν εσωτερικό τοίχο από πωρόλιθο που είναι επενδυμένος με μεγάλα παραλληλόγραμμα κομμάτια Θασίτικου μαρμάρου και προκαλεί μεγάλη εντύπωση η άριστη κατάσταση στην οποία διατηρείται.

Σημαντικό όμως τμήμα της επένδυσης έχει αποδομηθεί και μεταφερθεί. Ακόμα οι αρχαιολόγοι δεν ξέρουν τι βρίσκεται στο εσωτερικό του τύμβου, κάτι που αναμένουμε να μάθουμε με μεγάλο ενδιαφέρον.

Και εδώ ερχόμαστε σε κάτι ακόμα πιο εντυπωσιακό. Ο αρχιτέκτονας Μ. Λεφαντζής κατάφερε και ταυτοποίησε τα μαρμάρινα κομμάτια που αποτελούν το βάθρο του Λέοντα της Αμφίπολης με τα κομμάτια της μαρμάρινης επένδυσης του τύμβου της Ρωξάνης.

Σύμφωνα με την παρουσίαση της μελέτης του αρχιτέκτονα, ο Λέοντας και ο τάφος της Ρωξάνης και του μικρού Αλέξανδρου αποτελούσαν ένα ενιαίο μνημείο στην κορυφή του οποίου ορθωνόταν το γνωστό σε όλους μας Λιοντάρι της Αμφίπολης, όπως φαίνεται στην ψηφιακή αναπαράσταση της φωτογραφία.

infoserres.gr

Ένας πεζόδρομος οδηγεί στα μυστικά της Αρχαίας Αθήνας

Η Αθήνα είναι , ίσως, η πιο εμβληματική πρωτεύουσα του κόσμου. Η ιστορία της ξετυλίγεται γύρω από την Άορνο Πέτρα της Ακρόπολης και ξεχύνεται σε γειτονιές και αστικά δίκτυα σαν ένα ορμητικό ποτάμι αιώνων, χρωμάτων και ανθρώπων. Η γοητεία της Αθήνας είναι ακριβώς αυτή η πολυμορφία της, σμιλεμένη μέσα στο πέρασμα των χρόνων!

Το παλιό όνειρο πραγματοποιείται

Το 1833 οι αρχιτέκτονες Κλεάνθης και Σάουμπερτ οραματίστηκαν έναν περίπατο που θα ένωνε τους αρχαιολογικούς χώρους της πόλης. Ήθελαν να προσφέρουν στον διαβάτη ένα πανόραμα της αρχαίας Αθήνας και, γιατί όχι, την αίσθηση πως ο χρόνος έχει σταματήσει στον χρυσό αιώνα.

Το όνειρο των δύο πρωτοπόρων αρχιτεκτόνων είναι πια πραγματικότητα. Ο ενιαίος πεζόδρομος των οδών Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Αποστόλου Παύλου και Ερμού αποτελεί τη σημαντικότερη παρέμβαση στο αστικό σώμα της Αθήνας, με μεγάλο πολιτιστικό αντίκτυπο. Η αρχαία Αθήνα προβάλλει σε όλο της το μεγαλείο και εισέρχεται με σφρίγος στην τρίτη χιλιετία μ.Χ. επόχής.

Η Αθήνα προβάλλει στη δόξα της

Ας ξεκινήσουμε τη περιήγησή μας στα περίπου 7.000 στρέμματα οικουμενικής ιστορίας. Η Ακρόπολη αποτελεί αναμφίβολα την κορωνίδα αυτής της πραγματικότητας και διεμβολίζει τους αιώνες με την ομορφιά της.

Στα νοτιοδυτικά της, με θέα μέχρι τη Σαλαμίνα, βρίσκεται ο λόφος της Πνύκας, ή των Νυμφών. Στην αρχαιότητα ολόκληρος ο λόφος ήταν ένα ιερό αφιερωμένο στο Δία. Οι βωμοί που υπάρχουν εδώ τον αναφέρουν ως Αγοραίο, αλλά και ως Ύψιστο. Εδώ επίσης βρίσκονται τα θεμέλια του ηλιοσκοπίου του Μέτωνα. Και βέβαια υπάρχει το Αστεροσκοπείο Αθηνών, ένα μοναδικής ομορφιάς κτίσμα που ολοκληρώθηκε το 1890 για να ατενίζει και να καταγράφει τα ουράνια φαινόμενα.

Ανάμεσα στο λόφο των Νυμφών και το λόφο των Μουσών, του Φιλοπάππου δηλαδή, στην αρχαιότητα υπήρξε μια από τις πλέον πολυάνθρωπες συνοικήσεις των Αθηνών, η Κοίλη. Ο λόφος του Φιλοπάππου με το γραφικό εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου του Λουμπαρδιάρη και τα πέτρινα δρομάκια του Πικιώνη αποτελεί ένα καταφύγιο μέσα στην καρδιά της πόλης.

Η Αρχαία Αγορά κείται στα βορειοδυτικά της Ακρόπολης. Υπάρχουν ευρήματα που πιστοποιούν εδώ την ανθρώπινη παρουσία και δράση ήδη από το 3500 π.Χ.. Η χρήση του χώρου δεν διεκόπη ποτέ, φτάνοντας βέβαια στους κλασικούς χρόνους στην ακμή που εκφράστηκε με οικοδομήματα όπως ο Ναός του Ηφαίστου. Το να βρεθεί κάποιος στην καρδιά της Αγοράς και να αντικρύσει την Ακρόπολη καταμεσής από την Οδό των Παναθηναίων, αποτελεί ένα όνειρο ζωής.

Το Θέατρο του Διονύσου, το γιγαντιαίο αυτό για την εποχή του αρχιτεκτόνημα, θεμελιώθηκε από το γένος των Πεισιστρατιδών τον 6ο αιώνα π.Χ. Με χωρητικότητα δεκαπέντε χιλιάδων θεατών αποτέλεσε το κλέος του αθηναϊκού λαού που, με παραστάτη το άγαλμα του Διονύσου, παρακολουθούσε από τις κερκίδες τις σπουδαίες παραστάσεις και τις μυσταγωγικές θυσίες.

Ο Κεραμεικός, που υπήρξε ο ιερός τόπος ταφής των αρχαίων Αθηναίων, η Βιβλιοθήκη του Αδριανού και το Ολυμπιείο, ο λαμπρός αυτός ναός του Δία, ο οποίος, σύμφωνα με το Βιτρούβιο, χτίστηκε από τον ίδιο τον Δευκαλίωνα, βρίσκονται επίσης μέσα σε αυτό το θαυμαστό πανόραμα που ολοκληρώνεται με το Μουσείο Ακρόπολης.

Όλοι αυτοί οι αρχαιολογικοί θησαυροί είναι πια ενωμένοι σε έναν περίπατο. Όποιος τον απολαμβάνει, πρέπει να φέρνει λίγο στον νου του και όσους ποθούν να τον κάνουν και δεν έχουν μπορέσει ακόμα να πραγματοποιήσουν το όνειρό τους.

Το χρονικό της αφαίρεσης των μαρμάρων του Παρθενώνα από τον Λόρδο Έλγιν

Το χρονικό της αφαίρεσης των μαρμάρων του Παρθενώνα από τον Λόρδο Έλγιν

Το ξεκίνημα του 19ου αιώνα υπήρξε οδυνηρό για τα μνημεία της Ακρόπολης των Αθηνών, εξαιτίας της αρχαιοθηρίας, η οποία έφτασε στο αποκορύφωμά της στις αρχές της πρώτης δεκαετίας του αιώνα. Κύριος αυτουργός υπήρξε ο Λόρδος Έλγιν, ο οποίος τότε υπηρετούσε ως πρεσβευτής της Αγγλίας στην Οθωμανική Πύλη (1799-1803).

Ο Έλγιν, εκμεταλλευόμενος τη θέση του και τη μεγάλη επιρροή που ασκούσε η αγγλική πολιτική στην τουρκική κυβέρνηση, λόγω της στρατιωτικής βοήθειας που οι Άγγλοι είχαν προσφέρει στους Τούρκους στον πόλεμο εναντίον των Γάλλων του Ναπολέοντα στην Αίγυπτο, κατόρθωσε να αποσπάσει φιρμάνι από τον Σουλτάνο, στις 6 Ιουλίου 1801, που του επέτρεψε την αφαίρεση αρχαιοτήτων από την Ακρόπολη. Με το φιρμάνι αυτό ο Έλγιν ολοκλήρωσε το έργο που είχε αρχίσει τον Αύγουστο του 1800 με ειδικό συνεργείο, το οποίο ως τότε εκτελούσε απεικονίσεις, καταμετρήσεις και αρχιτεκτονικά σχέδια των μνημείων της Ακρόπολη.

Το φιρμάνι, που είχε υπογραφεί από τον Καϊμακάν Πασά και απευθυνόταν στον Βοεβόδα και τον Καδή των Αθηνών, παρείχε την άδεια στα μέλη του συνεργείου να στήνουν ικριώματα γύρω από τον Ναό των Ειδώλων, όπως αποκαλούσαν τον Παρθενώνα, να κατασκευάζουν εκμαγεία, να καταμετρούν τα κτίρια και να κάνουν ανασκαφές για ανεύρεση επιγραφών.

Επίσης, περιλάμβανε εντολή της Πύλης να μην ενοχληθούν τα μέλη του συνεργείου από τον Δισδάρη ή από οποιονδήποτε άλλο, να μην αναμειχθεί κανείς με τα ικριώματα και τα εργαλεία ούτε να εμποδίσει τα μέλη να πάρουν «μερικά κομμάτια πέτρας με επιγραφές και γλυπτά» (qualque pezzi di pietra con inscrizioni e figure).

Το φιρμάνι, όπως αυτό εκδόθηκε στα τουρκικά, δεν βρέθηκε ως σήμερα, παρά τις έρευνες ειδικών στα τουρκικά αρχεία. Μια μετάφραση του στα ιταλικά, την οποία είχε κάμει ο διερμηνέας της Αγγλικής Πρεσβείας στην Κωνσταντινούπολη Πισανί, βρέθηκε στο αρχείο του Φ. Χάντ, ιερέα της Πρεσβείας στην Κωνσταντινούπολη κατά την περίοδο που προΐσταστο αυτής ο Έλγιν. Από αυτό το ιταλικό κείμενο έγινε η μετάφραση του φιρμανίου στα αγγλικά, την οποία έδωσε ο Χάντ στην Ειδική Εξεταστική Επιτροπή, που είχε συστήσει η αγγλική Βουλή για την αγορά των «Ελγινείων», όταν ο ίδιος κλήθηκε ως μάρτυρας.

Παραθέτουμε εδώ την μετάφραση του οθωμανικού φιρμανίου στα Ελληνικά, όπως αυτή έχει δημοσιευθεί στο Ενημερωτικό Δελτίο των Εταίρων της Αρχαιολογικής Εταιρίας :

Φιρμάνι ή Επίσημο Γράμμα του Καϊμακάν Πασά

Προς τον Καδή ή Προϊστάμενο Δικαστή και προς τον Βοεβόδα ή Διοικητή της Αθήνας το 1801.

Σε ειδοποιούμε ότι ο ειλικρινής Φίλος ή Εξοχότητα του Λόρδος Έλγιν Έκτατος Πρεσβευτής από την Αγγλική Αυλή στην Πύλη της Ευτυχίας, μας έχει βεβαιώσει ότι είναι γνωστό πως οι περισσότερες Φράγκικες [χριστιανικές] Αυλές επιθυμούν να διαβάσουν και να μελετήσουν τα βιβλία, γλυπτά και άλλα επιστημονικά έργα των Αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων.

Και ότι ειδικότερα, οι υπουργοί, φιλόσοφοι, επίσκοποι και άλλοι σημαίνοντες Άγγλοι ενδιαφέρονται για τα γλυπτά που έχουν μείνει από τν εποχή των προαναφερθέντων Ελλήνων και τα οποία βρίσκονται στις ακτές του Αρχιπελάγους και σε άλλες περιοχές. Και εξαιτίας αυτού του πράγματος έχουν στείλει από καιρού εις καιρόν ανθρώπους για να εξερευνήσουν και να εξετάσουν τα αρχαία κτίρια και γλυπτά. Και πως επειδή ορισμένοι φιλότεχνοι της Αγγλικής Αυλής θέλουν να δουν τα αρχαία κτίρια και τα περίεργα γλυπτά στην Πόλη των Αθηνών και τα παλαιά τείχη που σώζονται από τον καιρό των Ελλήνων, που βρίσκονται τώρα στο εσωτερικό μέρος του προαναφερθέντος τόπου.

Όθεν αυτός [δηλ. ο πρεσβευτής] έχει προσλάβει πέντε Άγγλους ζωγράφους που μένουν τώρα στην Αθήνα, για να παρατηρήσουν και να εξετάσουν και επίσης να αντιγράψουν τα γλυπτά που υπάρχουν εκεί από την αρχαιότητα. Κι ακόμη μας έχει ζητήσει, ειδικά για αυτή τη φορά, να γραφεί και να διαταχθεί ότι για όσον καιρό οι προαναφερθέντες ζωγράφοι θα μπαίνουν και θα βγαίνουν στο φρούριο αυτής της πόλης, που είναι ο τόπος της μελέτης, και θα τοποθετούν ικριώματα γύρω από τον αρχαίο Ναό των Ειδώλων που υπάρχει εκεί.

Και θα κατασκευάζουν εκμαγεία των προαναφερθέντων κοσμημάτων και γλυπτών σε κονίαμα ή γύψο. Και θα καταμετρούν τα λείψανα των άλλων ερειπωμένων οικοδομημάτων που βρίσκονται εκεί. Και θα σκάβουν, όταν το κρίνουν απαραίτητο, τα θεμέλια για να ανακαλύψουν επιγραφές που μπορεί να έχουν καλυφθεί από σκουπίδια. Να μην υπάρξει καμία διακοπή ούτε εμπόδιο στην εργασία τους από τον Δισδάρη ή οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο. Κανείς να μην αναμειχθεί με τα ικριώματα ή τα εργαλεία που μπορεί να χρειαστούν στις εργασίες τους. Και πως όταν θελήσουν να πάρουν μαζί τους θραύσματα πέτρας που φέρουν παλιές επιγραφές ή γλυπτά, να μην υπάρξει καμία αντίρρηση.

Σου γράψαμε λοιπόν αυτό το γράμμα και το στείλαμε με τον κύριο Philip Hunt με το σκοπό μόλις αντιληφθείς τη σημασία του, πως εκφράζει δηλαδή τη σαφή επιθυμία και υπόσχεση του Μεγαλειότατου Σουλτάνου, προικισμένου με όλες τις εξέχουσες ιδιότητες, να ευνοήσει αιτήσεις όπως η προαναφερθείσα, σύμφωνα με όσα συνοδεύουν τη φιλία, την τιμιότητα, τη συμμαχία και την καλή θέληση που υπάρχει από πολύ παλιά μεταξύ της Υψηλής και πάντοτε κραταιάς Οθωμανικής Αυλής και αυτής της Αγγλίας και που αυξάνει εμφανώς και από τις δύο Αυλές. Ειδικά, καθώς δεν υπάρχει κίνδυνος αν τα προαναφερθέντα γλυπτά και κτίρια παρατηρηθούν και σχεδιαστούν.

Αφού λοιπόν εκπληρωθούν τα όσα επιβάλλει η φιλοξενία και γίνουν δεκτοί με το πρέποντα τρόπο οι προαναφερθέντες καλλιτέχνες σύμφωνα με την σημαντική αίτηση του προαναφερθέντος πρεσβευτή και επειδή είναι υποχρέωση για μας να εξασφαλίσουμε ότι δεν θα βρούν κανένα εμπόδιο περπατώντας, παρατηρώντας ή μελετώντας τα γλυπτά και τα κτίρια που θέλουν να σχεδιάσουν και να αντιγράψουν. Και σε οποιαδήποτε από τις εργασίες τους, ίδρυση ικριώματος ή χρησιμοποίηση διαφόρων εργαλείων.

Η επιθυμία μας είναι μόλις φτάσει το γράμμα αυτό να χρησιμοποιήσεις όλη σου την επιμέλεια για να ενεργήσεις σύμφωνα με τις επιδιώξεις του πρεσβευτή για όσον καιρό οι προαναφερθέντες καλλιτέχνες που μένουν σε αυτό το μέρος θα μπαίνουν και θα βγαίνουν στο φρούριο των Αθηνών που είναι ο τόπος της μελέτης. Ή θα στήνουν ικριώματα γύρω από τον αρχαίο Ναό των Ειδώλων ή θα κατασκευάζουν εκμαγεία ή γύψο των προαναφερθέντων κοσμημάτων και γλυπτών, ή θα καταμετρούν τα λείψανα άλλων κατεστραμμένων κτιρίων, ή θα σκάβουν, όταν το κρίνουν απαραίτητο, τα θεμέλια σε αναζήτηση επιγραφών μέσα στα μπάζα.

Να μην ενοχληθούν από τον προαναφερθέντα Διασδάρη ή από άλλα άτομα, ούτε από σένα στον οποίο απευθύνετε αυτό το γράμμα. Και κανένας να μην αναμειχθεί με τα ικριώματα ή τα εργαλεία τους ούτε να τους εμποδίσει να πάρουν μερικά κομμάτια πέτρας με επιγραφές και γλυπτά (qualque pezzi di pietra). Να συμπεριφερθείτε όπως έχει διαταχθεί. (Οκτ. 1991, τχ. 17, σ. 142-144)

Με πλούσια δώρα προς τις τοπικές τουρκικές αρχές των Αθηνών, ο Έλγιν πέτυχε να ερμηνεύσει το φιρμάνι όπως ήθελε. Η επίμεμπτη αυτή πολιτική είχε αποτέλεσμα να μείνουν τα μνημεία του Ιερού της Αθηνάς έρμαια στη βουλιμία του Άγγλου πρεσβευτή. Σε διάστημα 18 μηνών, δηλαδή ως το τέλος του 1802, το συνεργείο είχε εκτελέσει όσα ήθελε ο Έλγιν, όταν ξεκίνησε το απαίσιο έργο του.

Στην επιχείρηση αυτή, το χειρότερο και από την αρπαγή των αρχαίων ήταν η παντελής καταστροφή πολλών αγαλμάτων κατά την απόσπασή τους από τα μνημεία, καθώς και πολλών άλλων αρχιτεκτονικών πλαισίων, στην προσπάθεια των εργατών να αποσπάσουν τις πλάκες της ζωφόρου και τις μετόπες, με τις πρωτόγονες μεθόδους που χρησιμοποιούσαν. Είναι πολύ χαρακτηριστική η περιγραφή της καταστροφής, την οποία περιέλαβε ο περιηγητής δρ. Έντουαρτ Ντάνιελ Κλάρκ στο οδοιπορικό του, ως αυτόπτης μάρτυρας της σκηνής της απογύμνωσης του Παρθενώνα, όπου γράφει :

Ο Δισδάρης βλέποντας την καταστροφή που είχε γίνει στο μνημείο, όταν κατέβασαν και την τελευταία μετόπη, έβγαλε την πίπα από το στόμα του, άφησε να κυλήσει ένα δάκρυ και με ικετευτικό τόνο στη φωνή είπε ελληνικά στον Λουζιέρι, «Τέλος».

Σύμφωνα με τον αρχικό κατάλογο, που συνέταξεο Έννιο Κουιρίνο Βισκόντι, Διευθυντής του Μουσείου του Καπιτωλίου και στη συνέχεια του Μουσείου του Βοναπάρτη στο Παρίσι, ο αριθμός των αριθμός των αρχαίων που πήρε ο Έλγιν ανέρχεται σε 253 ανάγλυφα και αγάλματα εκτός από τα μικρά αντικείμενα. Στον αριθμό αυτόν περιέχονται μετόπες και πλάκες της ζωφόρου του Παρθενώνα, αγάλματα από το ανατολικό και δυτικό αέτωμα, η Καρυάτιδα και ο κομψότατος κίονας του Ερεχθείου, το μεγάλο άγαλμα του Βάκχου πάνω από το Θέατρο του Διονύσου κλπ.

Οι λόγοι τους οποίους προέβαλε ο Έλγιν στο Memorandum, που συνέταξε ο ίδιος για να δικαιολογήσει το εγχείρημα του, ήταν η απειλούμενη καταστροφή των αρχαίων από τους Τούρκους και τους Ευρωπαίους, το προηγούμενο ότι και άλλοι πριν από αυτόν έκαμαν το ίδιο, όπως ο πρεσβευτής της Γαλλίας στην Κωνσταντινούπολη Choiseul Gouffier, το 1784, και το ενδιαφέρον του για την ανάπτυξη των τεχνών στην Αγγλία. Υποστήριξε επίσης ότι οι Έλληνες δεν έδειξαν δυσαρέσκεια και ότι ο λαός δέχτηκε το έργο του με χαρά ως ποριστικό χρημάτων, ενώ οι Τούρκοι ήταν απαθείς και αδιάφοροι. Τη συλλογή αυτή την πούλησε ο Έλγιν στο αγγλικό κράτος αντί του ποσού των ₤35.000.

Πριν από την τελική απόφαση της αγγλικής κυβερνήσεως για την αγορά της συλλογής, το 1816, έγινε μεγάλη συζήτηση στη Βουλή των Κοινοτήτων για τις νομικές και γλωσσικές αντιφάσεις που περιέχονται στο φιρμάνι, και ακούστηκαν πολλά για την κατάχρηση της εξουσίας από τον Έλγιν ως πρεσβευτή στην Πύλη. Τελικά αποφασίστηκε με ψήφους 82 υπέρ και 30 κατά η αγορά των αρχαιοτήτων.

Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι κατά τη συζήτηση αυτή κατατέθηκε από τον Χιου Χάμερσλυ, μέλος του Κοινοβουλίου, τροπολογία, η οποία θα θεωρείται η πρώτη καταγεγραμμένη πρόταση επιστροφής των αρχαίων (βλ. σ. 81). Με αυτήν ο Χάμερσλυ ζητούσε να γνωστοποιηθεί :

[...] η Μεγάλη Βρετανία κρατεί αυτά τα μάρμαρα ως παρακαταθήκη μέχρις ότου της ζητηθούν από τους τωρινούς ή οποιουσδήποτε μελλοντικούς κυρίους της Πόλης των Αθηνών. Και ότι μετά από ένα τέτοιο αίτημα αναλαμβάνει, χωρίς διατυπώσεις ή διαπραγματεύσεις, να τα επανατοποθετήσει, όσο είναι δυνατόν, στα μέρη από όπου είχαν αφαιρεθεί και ότι στο μεταξύ θα φυλάσσονται προσεχτικά στο Βρετανικό Μουσείο. Η τροπολογία αυτή καταψηφίστηκε.

Το διάταγμα που ψήφισε η αγγλική κυβέρνηση για την αγορά των αρχαίων και δημοσιεύθηκε την 1η Ιουνίου του 1916, αναφέρει, επιγραμματικά, στοιχεία, τα οποία μας ενδιαφέρουν ιδιαίτερα για την ονομασία «Ελγίνεια Μάρμαρα» και για τους όρους με τους οποίους δόθηκε στο Βρετανικό Μουσείο. Το σχετικό κείμενο έχει ως εξής:

Ο ανωτέρω αναφερόμενος λόρδος συμφώνησε να πωλήσει τα αυτά [Μάρμαρα] στο ποσό των ₤35.000 με τον όρο ότι όλη η παραπάνω αναφερόμενη συλλογή θα κρατείται αδιαχώριστη στο Βρετανικό Μουσείο και ανοικτή για επιθεώρηση και θα ονομάζεται «Ελγίνεια Μάρμαρα». Και ότι ο ανωτέρω αναφερόμενος λόρδος και κάθε πρόσωπο που θα αποκτά τον τίτλο του Έλγιν θα πρέπει να προστίθεται στους Επιτρόπους του Μουσείου.

Το μέγεθος της καταστροφής ήταν τόσο μεγάλο, ώστε ο Άγγλος περιηγητής Έντουαρντ Ντόντγουελ, που υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας της σύλησης των μνημείων της Ακρόπολης, γράφει στο οδοιπορικό του για το γεγονός τα εξής : «Είναι βέβαιο ότι οι καταστροφές που έγιναν στα μνημεία μέσα σε ένα χρόνο ήταν μεγαλύτερες από όσες είχαν υποστεί αυτά, σε ολόκληρο τον 18ο αιώνα». Αλλά και ο Δρ. Κλάρκ, από τους πιο δυνατούς κατήγορους του Έλγιν, αποτιμά συγκριτικά τη ζημιά :

«οι καταστροφές που σημειώθηκαν στο ναό (του Παρθενώνα) ήταν μεγαλύτερες από εκείνες που είχε υποστεί από το πυροβολικό των Βενετών». Για την καταστροφή των μνημείων έγραψαν ακόμη και εκείνοι που υπήρξαν μετριοπαθείς για τον Έλγιν, όπως ο Τζων Καμ Χομπχάουζ, ο Φ. Σ. Νορθ Ντάγκλας ή αργότερα ο Α. Μιχαέλις.

Αλλά και ο ίδιος ο εκτελεστής του έργου του Έλγιν, ο Τζιοβάνι Μπατίστα Λουζιέρι, Ιταλός ζωγράφος, που προΐστατο του συνεργείου της καταστροφής, αναφέρει στην αλληλογραφία του προς αυτόν ότι «εκτελώντας τις εντολές του αναγκάστηκε να γίνει λίγο βάρβαρος».

ellinikoarxeio.com

Η Κλεψύδρα της Ακρόπολης

Με 1.600 οκάδες νερό ημερησίως εφοδίαζε η Κλεψύδρα – κρήνη που χρησιμοποιήθηκε από το 3500 π.Χ. – τους πολιορκημένους Έλληνες στην Ακρόπολη την εποχή της Επανάστασης. Oρατή στους επισκέπτες είναι σήμερα η αυλή της

ΚΡΥΜΜΕΝΑ ΑΡΧΑΙΑ ΜΥΣΤΙΚΑ

«Κλέβει» εδώ και 5.500 χρόνια αλλά αντί να τιμωρηθεί λατρεύτηκε. Μεταμορφώθηκε από πηγή σε πηγάδι, σε εκκλησία με αγίασμα και σε προμαχώνα των αγωνιστών της Ελληνικής Επανάστασης. Η πιο σημαντική φυσική πηγή της Ακρόπολης, η Κλεψύδρα, έφτασε να «δει» νεκρό τον Οδυσσέα Ανδρούτσο το καλοκαίρι του 1824.

«Μόνο οι ψαγμένοι» – όπως μας λένε οι φύλακες – φτάνουν σήμερα στις βορειοδυτικές υπώρειες της Ακρόπολης – στη συμβολή του αρχαίου Περιπάτου και της οδού των Παναθηναίων, όπου βρίσκεται κρυμμένη η «κλέφτρα» πηγή η οποία πήρε το όνομά της επειδή το νερό της υψωνόταν και ξεχείλιζε όταν έπνεαν οι ετησίες και εξαφανιζόταν όταν εκείνες έπαυαν, ό,τι δηλαδή συνέβαινε και με τον Νείλο ποταμό.

Η ιστορία της κρήνης φαίνεται να αρχίζει περί το 3500 π.Χ., οπότε και ανοίγονται 22 φρέατα στο σημείο. Στα χρόνια του Κίμωνα (470/60 π.Χ.) αποκτά τη σημερινή της εικόνα με την αυλή, έργο που φαίνεται πως έμεινε στη μέση όταν ήρθε στην εξουσία ο Περικλής και έθεσε διαφορετικές προτεραιότητες.

Μπροστά από την Κλεψύδρα – εκεί όπου λατρευόταν η νύμφη Εμπεδώ και για τον λόγο αυτό η κρήνη ονομαζόταν και Εμπεδώ – άρχιζε το τελευταίο και πιο ανηφορικό τμήμα της πομπής των Παναθηναίων, της μεγαλύτερης γιορτής στην Αθήνα προς τιμήν της θεάς Αθηνάς.

Τον 2ο αι. μ.Χ. γκρεμίζεται η στέγη της και μετατρέπεται σε πηγάδι και η πρόσβαση πλέον γίνεται μόνο από την Ακρόπολη μέσω εσωτερικής κλίμακας, ενώ από τον 1ο αιώνα μ.Χ. και εξής πραγματοποιούνται ριζικές αναμορφώσεις στον χώρο της Κλεψύδρας λόγω των διαδοχικών κατολισθήσεων του βράχου.
Στα χρόνια του Ιουστινιανού (6ος αι.) αρχίζει να τροφοδοτεί δεξαμενή και τετρακόσια χρόνια μετά μετατρέπεται σε ναΰδριο των Αγίων Αποστόλων με αγίασμα.

Οι περιπέτειές της συνεχίζονται όσο περνούν οι αιώνες. Τον 13ο αι. περιβάλλεται με προμαχώνα και το 1822 ανακαλύπτεται εκ νέου από τον αρχαιολόγο Κυριάκο Πιττάκη για να έχουν νερό οι πολιορκημένοι Έλληνες στην Ακρόπολη, καθώς η κρήνη επικοινωνεί με τα Προπύλαια μέσω κλίμακας που έχει 69 σκαλοπάτια. Και πράγματι κατάφερναν να εφοδιάζονται με 1.600 οκάδες ημερησίως.

Έναν χρόνο αργότερα, μια επιγραφή μαρτυρεί πως μετατρέπεται και πάλι σε προμαχώνα από τον Οδυσσέα Ανδρούτσο. Το 1897 κατεδαφίζεται ο προμαχώνας και αποκαλύπτεται η Κλεψύδρα.

Όσοι αποφασίσουν σήμερα να την ανακαλύψουν δεν έχουν τη δυνατότητα να δουν το εσωτερικό της. Μπορούν να είναι βέβαιοι όμως πως το νερό αναβλύζει γάργαρο καθώς όχι απλώς αρκεί για να ποτίζονται τα φυτά γύρω από την πηγή αλλά όταν βρέχει η ποσότητα είναι τόση που το νερό φτάνει ώς την Αρχαία Αγορά.

strangehellas

Οι Παρθενώνες που χάθηκαν

ΘΡΑΥΣΜΑΤΑ ΠΛΟΥΣΙΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ

Οι περισσότεροι γνωρίζουν έναν. Στην πραγματικότητα οι αρχαίοι ναοί της Αθηνάς στον Ιερό Βράχο ήταν τρεις, ωστόσο μόνο μικρά κομμάτια τους διασώζονται ως σήμερα.

Υπήρξε ο αρχαιότερος σημαντικός ναός στην Ακρόπολη. Ήταν δωρικός, περίπτερος και αν οι μεγάλοι καλλιτέχνες της εποχής δεν είχαν αρχίσει ακόμη να χρησιμοποιούν για τα έργα τους καθολικά το μάρμαρο, τα γλυπτά τους από πωρόλιθο που κοσμούσαν τα αετώματά του- ένα μέρος τους έχει διασωθεί ως σήμερα- έχουν κρατήσει ανέπαφα τα αρχαία χρώματα μεταφέροντάς μας έτσι στον βαθύ κόσμο των μύθων και των τεράτων που γεννούσε η πλούσια φαντασία των ανθρώπων.

Είναι ένας άγνωστος Παρθενώνας αυτός, χαμένος εδώ και δυόμισι χιλιετίες από προσώπου Γης, ο Εκατόμπεδος νεώς όπως λεγόταν- επειδή είχε μήκος 100 ποδών-, ονομασία γνωστή από επιγραφή που αναφέρεται στη διαρρύθμιση του ιερού. Αλλά δεν είναι ο μόνος.

Ο επισκέπτης που ανεβαίνει σήμερα στην Ακρόπολη για να θαυμάσει το αριστούργημα του Ικτίνου, του Καλλικράτη και του Φειδία, ακροθιγώς μόνον, ή συνηθέστερα καθόλου, γνωρίζει ότι πριν από αυτόν υπήρχαν και ένας και δύο και τρεις άλλοι Παρθενώνες! Μικρό μέρος του γλυπτού διάκοσμου από τους δύο, κυρίως, πρόδρομους του Παρθενώνα, τον Εκατόμπεδο και τον αρχαίο ναό, εκτίθεται στο Μουσείο Ακρόπολης.

Όλος ο βράχος όμως είναι διάσπαρτος από θραύσματά τους, αρχιτεκτονικά μέλη που έμειναν επί αιώνες στον αρχαιολογικό χώρο και άλλα που ενσωματώθηκαν στα τείχη, εμφανή τα περισσότερα για τους ειδήμονες. «Θα μπορούσαμε να αναστηλώσουμε ένα μεγάλο μέρος του αρχαίου ναού της Αθηνάς με αυτά τα κομμάτια» λέει η κυρία Μαίρη Ιωαννίδου διευθύντρια της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακροπόλεως. Είναι δυνατόν όμως να ανασυντεθεί η μορφή ενός οικοδομήματος που έχει εξαφανιστεί;

Η μελέτη των μνημείων της Ακρόπολης βασισμένη σε υπάρχοντα στοιχεία οδήγησε τον καθηγητή κ. Μανόλη Κορρέ στη σχεδιαστική αναπαράσταση του Εκατόμπεδου (περί το 570 π.Χ.), τον οποίο παρουσιάζει με λεπτομέρεια. Βασικό «υλικό» του τα θραύσματα αρχιτεκτονικών μελών και γλυπτών από πωρόλιθο, που αποκαλύφθηκαν στα νότια και ανατολικά του Παρθενώνα από τα οποία προκύπτει ο ρυθμός του ναού και άλλα χαρακτηριστικά του.

«Το κτίριο αυτό πρέπει να το φανταστούμε ως έναν δωρικό ναό με έξι κίονες στις προσόψεις, με αέτωμα και με δώδεκα κίονες στις μακριές πλευρές, ενώ έστεκε μεταξύ Ερεχθείου και Παρθενώνα, προτού υπάρξει το Ερέχθειο» λέει ο κ. Κορρές.

Πού βρίσκονταν όμως αυτά τα πώρινα αρχιτεκτονικά μέλη; Διάσπαρτα- όπως είναι και ο όρος που χρησιμοποιείται γι΄ αυτά- σε όλη την Ακρόπολη: Στα δυτικά του Παρθενώνα και ως τον ναό της Αθηνάς Νίκης βρέθηκαν τα μεγάλα κιονόκρανα και οι σπόνδυλοι του αρχαίου ναού, κοντά στο Ερέχθειο τα κιονόκρανα και τα γείσα του ενώ στην περιοχή του Αρρηφορίου υπάρχουν λίθοι από τα θεμέλιά του. Νοτιοανατολικά του Παρθενώνα εξάλλου εντοπίστηκαν τα θραύσματα από τα κιονόκρανα του Εκατόμπεδου.

Οπως λέει η αρχαιολόγος κυρία Ελίζα Σιουμπάρα, υπεύθυνη καταγραφής διάσπαρτων μελών της Ακρόπολης, «περισσότεροι από 20.000 διάσπαρτοι λίθοι με αρχαία επεξεργασίαέχουν εντοπισθεί στην Ακρόπολη, ενώ υπάρχουν άλλα 10.000 άμορφα κομμάτια που δεν διασώζουν κάποια χαρακτηριστικά ώστε να αποσαφηνισθεί από πού προέρχονται».

Από αυτά, σύμφωνα με την ίδια, 91 λίθοι έχουν αποδοθεί στον Προπαρθενώνα (τον πρώτο ναό), 30 στον Εκατόμπεδο της Αρχαϊκής εποχής και 500 στον Αρχαίο Νεώ, ενώ πολλά ακόμη έχουν αποδοθεί στα άλλα γνωστά μνημεία της Ακρόπολης. «Η παραμονή τους στο ύπαιθρο όμως ήταν καταστροφική καθώς ήταν εκτεθειμένα στις καιρικές συνθήκες» λέει η κυρία Μαίρη Ιωαννίδου, συμπληρώνοντας ότι «χρώματα δεν διασώζονται, ει μη μόνον ελάχιστα, καθώς έχει προκληθεί μεγάλη φθορά στις επιφάνειές τους». (Σήμερα πάντως έχουν μεταφερθεί στην αποθήκη Βelvedere όπου κατασκευάστηκαν ειδικά ράφια.)

Ωστόσο, καταπληκτικά κομμάτια, που διατηρούν χρώματα και φέρουν διακοσμητικό μοτίβο πλοχμού έχουν ταυτισθεί ήδη από το συνεργείο διασπάρτων- περί τις 35 ταυτίσεις, συγκεκριμένα- και φυλάσσονται στην υπόγεια αποθήκη του παλαιού Μουσείου. «Είναι φανερό ότι θα ήταν δυνατόν η έκθεση του αετώματος Αρχαϊκού Ναού στο Μουσείο Ακρόπολης να συμπληρωθεί με τμήμα του θριγκού» καταλήγει η κυρία Ιωαννίδου.

Ήρωες και μυθολογικά τέρατα

Αφιερωμένος στην πολεμική υπόσταση της θεάς,στην πρόμαχο της πόλης Αθηνά Παρθένο,ήταν ο πρώτος αρχαϊκός ναός στην Ακρόπολη,ο Εκατόμπεδος,με έξι κίονες στις στενές πλευρές του και δώδεκα στις μακριές,στέγη που είχε μήκος 18 μ.,τριγωνικά αετώματα και μαρμάρινες μετόπες. Σε αυτόν αποδίδεται το μεγάλο τριγωνικό αέτωμα από πωρόλιθο με τα λιοντάρια που κατασπαράζουν έναν ταύρο,ενώ εκατέρωθεν της παράστασης ο Ηρακλής παλεύει με τον θαλάσσιο δαίμονα Τρίτωνα στη μία πλευρά και στην άλλη με τον λεγόμενο Τρισώματο δαίμονα,που κρατά στα χέρια του τα σύμβολα των τριών στοιχείων της φύσης: νερό,φωτιά, αέρας.

Στην κορυφή της σκάλας για την είσοδο στην Αίθουσα Αρχαϊκών του Μουσείου Ακρόπολης αυτός ο γλυπτός διάκοσμος με τον ήρωα και μυθολογικά τέρατα αποτελεί μια εντυπωσιακή εισαγωγή στον κόσμο της Αρχαϊκής εποχής. Θαμμένα επιμελώς μέσα στο χώμα από τους Αθηναίους, όταν θέλησαν να κατασκευάσουν νέο μεγαλύτερο ναό, βρέθηκαν αυτά τα γλυπτά το 1888. Αλλά οι λίθοι από τους τοίχους, τους κίονες και τα επιστήλια χρησιμοποιήθηκαν για την ανοικοδόμηση του νότιου τείχους της Ακρόπολης.

Κατ΄ αντιστοιχία το ίδιο έπραξαν και όταν οι Πέρσες κατέστρεψαν τον επόμενο Αρχαίο Ναό της Αθηνάς Πολιάδος (525-500 π.Χ.),που κτίστηκε από μάρμαρο και με διακόσμηση,από την οποία διασώθηκαν τα επιβλητικά γλυπτά της Γιγαντομαχίας σε υπερφυσικό μέγεθος λαξευμένα σε παριανό μάρμαρο (Αίθουσα Αρχαϊκών του Μουσείου Ακρόπολης). Πολλά αρχιτεκτονικά μέλη του εντοιχίστηκαν στο βόρειο τμήμα του τείχους και καθώς είναι ορατά από την Αρχαία Αγορά θεωρείται ότι οι Αθηναίοι τα τοποθέτησαν επίτηδες εκεί ως υπόμνηση του χρέους απέναντι στην πατρίδα.

[Πηγή: Μ.Θερμού, Το Βήμα, Μάρτιος 2011]

Θριαμβεύοντας στον χρόνο

Ένα σπάνιο έγχρωμο αμερικανικό φιλμ του ’47 για τις Ελληνικές αρχαιότητες, με έντονο το στοιχείο του φοκλόρ. Το 1947 η Αμερικανική Σχολή Κλασσικών Σπουδών στην Αθήνα ανέθεσε την παραγωγή ενός ντοκιμαντέρ με τίτλο «Θριαμβεύοντας στον χρόνο» (Triumph over time).

Προσωπικό της Αμερικανικής Σχολής εμφανίζεται να αρχίζει εκ νέου τις έρευνές του και να προετοιμάζει τους αρχαιολογικούς χώρους προκειμένου να τους επισκεφτούν οι «μεταπολεμικοί» τουρίστες.

Παρουσιάζονται πλάνα από ανασκαφές στην Αγορά των Αθηνών και την Αρχαία Κόρινθο που αναμιγνύονται με σκηνές από την καθημερινή αγροτική ζωή, οι πρώην βασιλείς Παύλος και Φρειδερίκη που παρακολουθούν μια δημόσια διάλεξη, η βιβλιοθηκάριος της Γενναδίου που παρουσιάζει μερικά από τα σπάνια βιβλία της βιβλιοθήκης.

Η αρχειονόμος της Αμερικανικής Σχολής, NATALIA VOGEIKOFF, περιγράφει το ιστορικό και την παραγωγή του ντοκιμαντέρ, καθώς και τη θέση του τόσο στην ιστορία της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών όσο και στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας. Επίσης παρουσιάζει εντυπωσιακά αποσπάσματα από ανέκδοτες επιστολές και απομνημονεύματα καθώς και σύγχρονες φωτογραφίες.

Το ντοκιμαντέρ, που σκηνοθετήθηκε από τον αρχαιολόγο Οσκάρ Μπρονίρ και παρήχθη από τη νομισματολόγο Μάργκαρετ Τόμσον με τη βοήθεια προσωπικού από τη Fox Studios, παρουσιάζει την Ελλάδα που προσπαθεί να ανακάμψει από τη φρίκη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Θριαμβεύοντας στο χρόνο ~ Triumph over time από KRASODAD

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 357 other followers